Chính phủ Úc siết chặt luật súng với chương trình thu mua quy mô lớn

Sau vụ tấn công khủng bố kinh hoàng tại bãi biển Bondi, Sydney, chính phủ Úc dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Anthony Albanese đã có một động thái quyết liệt: công bố chương trình thu mua súng toàn quốc. Đây được xem là biện pháp kiểm soát vũ khí lớn nhất kể từ sau thảm sát Port Arthur năm 1996, một sự kiện đã thay đổi hoàn toàn luật súng của nước Úc. Động thái này không chỉ là một phản ứng trực tiếp trước thảm kịch, mà còn là một nỗ lực sâu rộng nhằm giải quyết mối lo ngại ngày càng tăng về số lượng súng đang lưu hành trong cộng đồng.

Chắc hẳn nhiều người dân Úc vẫn chưa hết bàng hoàng sau vụ tấn công ngày 14/12/2025 tại Bondi, khi hai tay súng nổ súng vào cộng đồng người Do Thái đang ăn mừng lễ Hanukkah, khiến 15 người thiệt mạng và 49 người khác bị thương. Điều gây sốc hơn cả là thông tin một trong những kẻ tấn công, dù sống ngay giữa lòng thành phố Sydney, lại sở hữu hợp pháp tới sáu khẩu súng. Vụ việc đã gióng lên hồi chuông báo động về những lỗ hổng trong luật pháp hiện hành và sự cần thiết phải hành động ngay lập tức.

Bối cảnh dẫn đến quyết định lịch sử

Vụ tấn công tại Bondi không phải là một sự kiện đơn lẻ, mà là đỉnh điểm của một mối lo ngại âm ỉ. Thủ tướng Anthony Albanese đã thẳng thắn chỉ ra rằng, số lượng súng ở Úc hiện nay đã vượt quá con số 4 triệu khẩu, nhiều hơn cả thời điểm xảy ra thảm sát Port Arthur. "Những sự kiện kinh hoàng tại Bondi cho thấy chúng ta cần loại bỏ thêm nhiều súng khỏi đường phố," ông nhấn mạnh. "Không có lý do gì một người sống ở khu vực ngoại ô Sydney lại cần đến nhiều súng như vậy."

Ngay sau vụ tấn công, vào ngày 15/12, Nội các Quốc gia (National Cabinet), bao gồm Thủ tướng và các nhà lãnh đạo tiểu bang, vùng lãnh thổ, đã đồng lòng nhất trí phải xem xét lại và tăng cường các biện pháp kiểm soát súng. Đây là một cam kết mạnh mẽ, cho thấy sự đồng thuận hiếm có ở cấp lãnh đạo cao nhất về tính cấp bách của vấn đề an ninh quốc gia.

Ảnh minh họa: Cảnh sát Úc trong một chiến dịch thu hồi vũ khí.

Chi tiết về chương trình thu mua súng toàn quốc

Chương trình thu mua súng lần này được mô tả là có nhiều điểm tương đồng với kế hoạch mà chính phủ của Thủ tướng John Howard đã thực hiện rất thành công vào năm 1996. Mục tiêu chính là thu hồi và tiêu hủy các loại súng dư thừa, những loại mới bị cấm và súng bất hợp pháp đang trôi nổi trong xã hội. Ước tính hàng trăm nghìn khẩu súng sẽ được đưa ra khỏi vòng lưu thông.

Về mặt tài chính và thực thi, trách nhiệm sẽ được phân chia rõ ràng:

• Chính phủ Liên bang: Sẽ đài thọ 50% chi phí của chương trình và chịu trách nhiệm thông qua luật để cấp ngân sách. Lực lượng Cảnh sát Liên bang Úc (AFP) sẽ quản lý quá trình tiêu hủy vũ khí.
• Các tiểu bang và vùng lãnh thổ: Sẽ cùng chi trả 50% chi phí còn lại, đồng thời phụ trách việc tổ chức các điểm thu gom, xử lý thủ tục và chi trả tiền bồi thường cho người dân giao nộp súng.

Bộ trưởng Nội vụ Tony Burke cho rằng chương trình thu mua này là nền tảng "làm cho mọi thứ khác trở nên khả thi", mở đường cho việc áp đặt các giới hạn chặt chẽ hơn về số lượng súng mỗi cá nhân được phép sở hữu. Mọi chi tiết cụ thể của chương trình sẽ được chính phủ và các bên liên quan bàn thảo và hoàn thiện trong những tuần tới.

Các cải cách luật súng khác đang được xem xét

Bên cạnh chương trình thu mua, Nội các Quốc gia cũng đang khám phá một loạt các biện pháp cải cách sâu rộng hơn để bịt các lỗ hổng trong hệ thống quản lý súng hiện tại. Các đề xuất đáng chú ý bao gồm:

• Giới hạn số lượng súng: Một đề xuất từ bang New South Wales là giới hạn mỗi cá nhân chỉ được sở hữu tối đa 4 khẩu súng.
• Siết chặt điều kiện cấp phép: Cân nhắc việc chỉ cấp giấy phép sở hữu súng cho công dân Úc, đồng thời hạn chế các loại vũ khí có rủi ro cao và các linh kiện nguy hiểm.
• Sổ đăng ký súng quốc gia: Đẩy nhanh việc ra mắt một hệ thống đăng ký súng toàn quốc, giúp việc theo dõi và quản lý trở nên hiệu quả hơn.

Bang New South Wales thậm chí còn dự định triệu tập nghị viện ngay trong tuần tới để thông qua các luật lệ được cho là "nghiêm ngặt nhất cả nước", thể hiện quyết tâm đi đầu trong cuộc cải cách này. Việc tìm hiểu thêm về các quy định hiện hành và các thay đổi sắp tới là điều quan trọng đối với cộng đồng, và bạn đọc có thể tham khảo thêm các chia sẻ kinh nghiệm từ những người đi trước để hiểu rõ hơn.

Phản ứng từ các bên và những thách thức phía trước

Mặc dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng, các đề xuất cải cách luật súng cũng vấp phải một số phản ứng trái chiều và thách thức không nhỏ. Ngay trong nội bộ đảng Lao động cầm quyền, Nghị sĩ Dan Repacholi, một xạ thủ từng tham gia Olympic và là người sở hữu súng hợp pháp, đã bày tỏ sự phản đối. Ông cho rằng những thay đổi này "nhắm mục tiêu một cách không công bằng vào những người sở hữu súng có trách nhiệm và tuân thủ pháp luật."

Về phía phe đối lập, Liên đảng (Coalition) tỏ ra thận trọng. Họ tuyên bố ủng hộ một "cuộc kiểm tra hợp lý và tương xứng đối với luật súng hiện hành" nhưng vẫn đang chờ đợi các chi tiết cụ thể từ chính phủ trước khi đưa ra cam kết chính thức. Cựu Thủ tướng John Howard, người có công trong cuộc cải cách năm 1996, cũng lên tiếng cảnh báo rằng việc quá tập trung vào súng có thể trở thành một sự "phân tâm", làm chệch hướng cuộc tranh luận cần thiết về gốc rễ của vấn đề là chủ nghĩa bài Do Thái và sự lan truyền thù hận.

Phát ngôn viên của Lãnh đạo phe đối lập Sussan Ley cho rằng quốc hội nên được triệu tập ngay lập tức để thông qua các luật chống cực đoan và khủng bố, thay vì chờ đợi các cải cách súng vốn cần nhiều tháng để hoàn thiện. Sự khác biệt về quan điểm này cho thấy con đường lập pháp phía trước sẽ không hoàn toàn bằng phẳng. Để cập nhật những tin tức mới nhất về vấn đề này, bạn đọc có thể theo dõi trang Facebook Báo Online - Người Việt tại Úc.

Tưởng nhớ các nạn nhân và hướng tới tương lai

Trong bối cảnh các cuộc tranh luận chính trị, chính phủ cũng không quên trách nhiệm tưởng nhớ những người đã khuất. Thủ tướng Albanese đã tuyên bố Chủ nhật, ngày 21/12/2025, là ngày suy ngẫm quốc gia. Toàn thể người dân Úc được kêu gọi dành một phút mặc niệm, và cờ trên tất cả các tòa nhà chính phủ sẽ được treo rủ để vinh danh các nạn nhân. Chính phủ cũng đang làm việc với cộng đồng Do Thái để sắp xếp một ngày quốc tang chính thức vào năm sau.

Bên cạnh luật súng, chính phủ cũng đang thúc đẩy các cải cách về luật chống phát ngôn thù hận, nhằm hạ thấp ngưỡng cần thiết để có thể truy tố các hành vi này. Tất cả những nỗ lực này, từ việc thu mua súng đến cải cách luật pháp và các hoạt động tưởng niệm, đều là một phần của một chiến lược tổng thể nhằm hàn gắn vết thương của cộng đồng và xây dựng một nước Úc an toàn hơn. Đây là một chặng đường dài, đòi hỏi sự đồng lòng từ mọi cấp, mọi ngành và toàn thể người dân trên đất nước Úc.